In heel Polen, ongeacht de regio, wordt er in elk huis kerst gevierd. Deze feestdagen zijn voorgoed verankerd in de Poolse traditie. Toen ik klein was, nam het hele gezin deel aan de voorbereidingen van de kerstviering. Iedereen hield zich bezig met schoonmaken, boodschappen doen of het voorbereiden van gerechten. De kerstavond is bijzonder belangrijk in de Poolse tradities want op deze avond begint de viering van Jezus’ geboorte (zo wordt het in ieder geval aangenomen).
Voorbereiding van twaalf gerechten
Traditioneel moeten er twaalf gerechten op de tafel staan tijdens de kerstavond. Waar komt dit getal vandaan? Dit symboliseert natuurlijk de twaalf apostelen. Elke streek heeft zijn eigen culinaire specialiteiten. Het is ook belangrijk om toe te voegen dat de gerechten op de kerstavond geen vlees bevatten, ongeacht de regio. Er wordt dus vegetarisch gegeten. Je vindt visgerechten op tafel, zoals haring, kabeljauw of karper.
De lijst van de traditionele Poolse gerechten, zoals ik het thuis geleerd heb, is als volgt:
- Bigos – (normaal gesproken met vlees, maar op kerstavond maakt men een vegetarische variant) of: De vegetarische versie van zuurkoolstamppot.
- Pierogi – de Poolse dumplings gevuld met paddestoelen of zuurkool.
- Gemarineerde haring
- Gebakken vis (meestal karper of kabeljauw)
- Vis in Griekse stijl
- Bietensoep met dumplings
- Paddenstoelensoep
- Noedels met maanzaadjes
- Maanzaadcake
- Poolse traditionele cheesecake
- Sap met gedroogd fruit
- Keks
Er is nog keuze van andere bekende gerechten, zoals huzarensalade, vis in gelei, piernik (gemberbrood), gevulde koolrolletjes in tomatensaus of appeltaart.
Hooi onder het kerstavondtafelkleed
Een andere Poolse traditie is het leggen van hooi onder het tafelkleed tijdens de kerstavond. Het symboliseert de stal in Bethlehem, de geboorteplaats van Jezus. Bovendien was het tafelkleed vroeger altijd wit. Dit is een symbool van de zuiverheid van Maria. Dit is nog steeds in gebruik in veel huizen.
Extra bord en bestek op de tafel
Een extra plaats aan de tafel met bord en bestek is ook een belangrijke traditie. Je houdt een plekje vrij aan tafel voor een onverwachte gast.
Eerste ster aan de hemel
Zodra de eerste ster aan de hemel verschijnt, mag je beginnen met de viering van de kerstavond. Voor dat je begint met eten, deel je de kersthostie met elkaar (zie onder). Het wachten op de eerste ster symboliseert de ster van Bethlehem, die de drie wijzen naar Jezus leidde.
Het delen van kersthostie
Dit is een heel bijzondere traditie. Je breekt een klein stukje van de kersthostie, tevens heilige wafel genoemd (zie foto bij dit artikel) en wenst elkaar veel gezondheid. Het is ook een symbool van verzoening en vergeving.
Zalig kerstfeest!
