In mei 2018 heeft de Amerikaanse president Donald Trump de Wet 447 – Justice for Uncompensated Survivors Today (JUST) – ondertekend. Met behulp van deze wet heeft het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken het recht om internationale organisaties van Holocaustslachtoffers te ondersteunen via diplomatieke kanalen, met als doel Joodse eigendommen die geen erfgenamen hebben terug te krijgen. De Joodse organisaties eisen van Polen – een kleinigheid – 300 miljard dollar. Polen is niets aan de Joden verschuldigd. Ik zal uitleggen waarom.

Polen was het slachtoffer en niet de dader

Hoewel de oorlog meer dan 70 jaar geleden eindigde, zijn de wonden nog steeds niet geheeld. Op 1 september 1939 viel de Duitse Wehrmacht Polen binnen. Het was het begin van de Tweede Wereldoorlog. Kort daarvoor hadden Hitler en Stalin afgesproken om samen Polen te veroveren en te vernietigen. Het pact tussen de twee landen werd ondertekend door de ministers van Buitenlandse Zaken, Joachim von Ribbentrop en Vjatsjeslav Molotov. Zonder deze afspraak zou Hitler zijn oorlog met Polen niet hebben kunnen starten; gezien de dreigementen van Frankrijk en Groot-Brittannië zou hij dan een tweefrontenoorlog hebben geriskeerd.

Verder is het niet mijn intentie om het verloop van de Tweede Wereldoorlog te beschrijven. Het bovenstaande feit is echter cruciaal om te begrijpen dat Polen het slachtoffer was, en niet de dader.

De gruwelijke wandaden van de nazi-Duitsers en de Sovjets in Oost-Europa, waaronder in Polen, bleven in West-Europa lang onbekend. Het was officieel oorlog nadat Frankrijk en Groot-Brittannië Duitsland de oorlog hadden verklaard, maar er werd niet gevochten aan het westfront.

Hoe kwam Polen uit de Tweede Wereldoorlog uit?

De bezetting van Polen duurde zes jaar – langer dan in enig ander Europees land. Het was een bezetting die ongekend was in haar gruwelijkheden. Het was niet alleen oorlog tegen een land, maar voornamelijk tegen bevolkingen: de Joodse en Slavische bevolkingen. Het doel van de bezetting van Polen was om uiteindelijk het Poolse element te vernietigen.

Wat zijn precies de materiële verliezen van Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog? Zoals op Wikipedia vermeld, kun je de verliezen in drie groepen verdelen:

  • Verliezen als gevolg van oorlogsoperaties.
  • Verliezen als gevolg van diefstal van roerende goederen (bijvoorbeeld kunstobjecten).
  • Verliezen als gevolg van economische uitbuiting (bijvoorbeeld slavenarbeid).

    De verliezen zijn als volgt:

    • Voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was het gebied van Polen 398.700 km². Na de afspraken tussen Churchill en Stalin en de verschuiving van de grenzen heeft Polen ongeveer 78.000 km² verloren.
    • Verlies van nationaal kapitaal – 38% ten opzichte van de situatie vóór 1939.
    • Verlies van eigendom (industrie en fabrieken, landbouw, winkels, huishoudens).
    • Vernietiging van stedelijke gebieden en steden, bijvoorbeeld 85% van Warschau.
    • Vernietiging van culturele monumenten en kunst, bijvoorbeeld de onomkeerbare vernietiging van 22 miljoen boeken en 516.000 kunstwerken met een geschatte waarde van 15,46 miljard dollar (berekend naar het tarief van 2017). Vanwege de naoorlogse afspraken werd slechts een klein fragment van de culturele kunstwerken teruggevonden. Het Poolse Museum van de Verloren Kunst houdt zich bezig met het classificeren, vinden en terugvorderen van Poolse kunstobjecten.
    • Verlies in het Poolse onderwijs: vernietiging van 17 instellingen voor hoger onderwijs, 271 middelbare scholen, 4880 basisscholen en 768 andere onderwijsobjecten, plus de vernietiging van onderzoeksinstituten, wetenschappelijke genootschappen en andere stichtingen.
    • Verlies van zorginstellingen, zoals ziekenhuizen – ook dokters en verpleegkundigen werden niet gespaard.
    • Verlies in de industrie: 64,5% van de chemische industrie, 59,7% van de elektrotechnische industrie en 48,0% van de metaalindustrie.
    • Ontbossing (ongeveer 400.000 hectare bos).
    • Verlies in de landbouw en veeteelt: 1.908.000 paarden, 3.905.000 runderen, 4.988.000 varkens en 755.000 schapen.
    • Vernietiging van meer dan 50% van de infrastructuur.

    En laten we de slachtoffers niet vergeten. Volgens de bronnen heeft Polen ongeveer 20% van zijn vooroorlogse bevolking verloren – dat komt neer op 6 miljoen mensen. Procentueel had Polen het zwaarst te verduren.

    Polen heeft nooit oorlogsreparaties ontvangen. Dit was te danken aan de communistische autoriteiten, die onder druk van de Sovjet-Unie bezweken en in 1953 afstand van de oorlogsreparaties namen.

    Wat is eigenlijk JUST?

    Op de wikipedia kun je de volgende uitleg lezen:

    The Justice for Uncompensated Survivors Today (JUST) Act of 2017 (Pub.L. 115–171,S. 447 (and identical H.R. 1226)) is US legislation that requires the State Department to report to Congress on steps that 47 countries in Europe (the signatories of the 2009 non-binding Terezin Declaration) have taken to compensate Holocaust survivors and their heirs for assets seized by Nazi Germany and post-war communist governments.
    The bill does not provide the US with any enforcement power, only requiring reporting to Congress.

    In Polen is men bang dat het resultaat van deze wet juist het tegenovergestelde oplevert en de Joodse organisaties handhavingsbevoegdheid geeft. Daarom werden er afgelopen week in Warschau 200.000 handtekeningen verzameld onder de petitie ‘Stop 447”.

    Polen als antisemitisch land in de media

    De huidige Russische autoriteiten proberen al jaren het imago van Polen als antisemitisch land in de media neer te zetten. Ook de kwestie van het verwijderen van de Sovjet-monumenten werd op deze manier aan de wereld gepresenteerd. Volgens de Russen is Polen onvoorstelbaar ondankbaar voor de bescherming die het Rode Leger gaf aan de Poolse bevolking en de Joden uit de Duitse vernietigingskampen redde.

    De beschuldigingen van de Russen gaan zelfs verder. Ze beweren dat het Poolse verzet in feite een verlengstuk van de SS-troepen was. De beschuldigingen hebben in december 2019 hun toppunt bereikt, toen de Russische president Poetin Polen van de samenzwering met Hitler beschuldigde.

    Deze toon werd door de NOS aangeslagen:

    ‘De Polen willen niet betalen’ – dat is de boodschap vanuit de Nederlandse media.

    Waarom vinden de Polen deze wet oneerlijk?

    Polen kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de misdaden van de Duitsers. Het kan niet financieel verantwoordelijk worden gehouden voor het plunderen of vernietigen van eigendommen door de grootouders en overgrootouders van de westerse buren van Polen. Alle burgers van Polen, ongeacht hun herkomst of etniciteit, waren slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog.

    De Poolse autoriteiten zijn verplicht tot reparaties of vergoedingen in het geval dat het een vergoeding betreft voor verloren eigendommen als gevolg van de nationalisatie die na de Tweede Wereldoorlog plaatsvond en werd uitgevoerd door de toenmalige communistische Poolse autoriteiten – mits, en dat is heel belangrijk, de nabestaanden nog in leven zijn.

    Met betrekking tot het eerste punt heeft Polen internationale overeenkomsten ondertekend betreffende de compensatieverplichtingen voor erfgenamen van eigendommen die verloren zijn gegaan als gevolg van nationalisatie of onteigening in Polen na de Tweede Wereldoorlog. Deze werden tussen 1948 en 1971 geratificeerd. Polen heeft de overeenkomsten met twaalf landen gesloten:

    • Zwitserland en Liechtenstein – 53,5 miljoen Zwitserse franken, betaald in 13 termijnen.
    • Zweden – 116 miljoen Zweedse kronen, betaald in 17 termijnen.
    • Denemarken – 5,7 miljoen Deense kronen, gedurende 15 jaar afbetaald.
    • Groot-Brittannië – 5,465 miljoen pond.
    • Verenigde Staten – 40 miljoen dollar, betaald in 20 termijnen.
    • België en Luxemburg – 600 miljoen Belgische frank.
    • Griekenland – 230.000 dollar.
    • Nederland – 9,05 miljoen gulden.
    • Oostenrijk – 71,5 miljoen Oostenrijkse shilling, betaald in 12 termijnen.
    • Canada – 1,225 miljoen Canadese dollars, betaald in 7 termijnen.

    Met betrekking tot het tweede punt: de nabestaanden moeten nog in leven zijn. Of bekend moeten zijn. Als dit niet het geval is, dan behoren de eigendommen toe aan de Poolse staat. Dit gebeurt volgens de Poolse wet en is ook aan de orde in westerse landen zoals Nederland en België.

    En hiermee komen we bij het punt waarom Polen zich zorgen maakt: namelijk dat deze wet een pressiemiddel wordt om schadevergoeding te betalen voor eigendommen zonder erfgenaam, wat volgens de Poolse en Europese wetgeving in strijd zou zijn met het recht. Deze wet is eigenlijk niet verankerd in het internationale recht.

    Je zou kunnen denken: als deze wet niet volgens de internationale regelgeving loopt, moeten de Polen zich dan überhaupt druk maken? Dat kun je duidelijk zien aan het voorbeeld van Zwitserland. In juni 1998 meldde het Nederlandse dagblad Trouw:

    De Zwitserse federale regering is niet van plan holocaust-slachtoffers een financiële tegemoetkoming te geven om Joodse claims bij de Zwitserse Centrale Bank, bij de regering en bij particuliere banken af te kopen. Joodse internationale organisaties hebben in onderhandelingen de eis op tafel gelegd dat Bern 3 miljard gulden aan slachtoffers van de holocaust betaalt. Daarmee zou een Amerikaanse boycot van Zwitserse banken kunnen worden voorkomen.
    “Het blijft de positie van de Federale Raad dat er geen sprake van kan zijn dat de regering deelneemt in onderhandelingen over een regeling”, aldus regeringswoordvoerster Kurmann in Bern. “De regering wijst iedere deelname in een zogeheten globale oplossing, met publieke gelden, van de hand”, zei zij.
    Een ‘globale oplossing’ zou een eind maken aan een serie rechtszaken en moeizame onderhandelingen, geleid door de VS-regering. De bom barstte toen bekend werd dat Zwitserse bank, de regering en de centrale bank tussen 1933 en 1945 betrokken zijn geweest bij het opbergen van geld, goud en goederen die gestolen waren van Joodse burgers en door de Duitsers naar Zwitserland overgebracht.

    Later stemde Zwitserland in met de Joodse tegoeden. Als Zwitserland bezwijkt, is de grote kans dat de Poolse autoriteiten ook breken, met als gevolg dat daaropvolgende Poolse generaties decennia lang een vergoeding moeten betalen van – een kleinigheid – 300 miljard dollar.