Afgelopen zondag hebben we een prachtige wandeling gemaakt naar de uitzichttoren op de berg Magurki. Het was een van die dagen waarop de herfst zich al aankondigt – het bos in het Nationaal Park Gorce rook naar vochtige aarde en gevallen bladeren, een dag nadat het hard geregend had. De lucht was fris, de paden modderig, en de stilte in het bos was bijna tastbaar.
Maar ondanks de herfstgeuren hebben we onderweg nog een paar zomerse bloemen kunnen bewonderen – alsof de zomer zich nog even vastklampte aan het laatste warme weekend.
De berg Magurki
De berg Magurki ligt in het Nationaal Park Gorce (uitspraak: Gortse). In dit park zijn er in totaal vier uitzichttorens: Gorce, Koziarz – deze twee hebben we vorig jaar beklommen – en Lubań en Magurki. Deze keer was het de beurt aan Magurki, 1101 meter hoog. Om de top te bereiken, volg je de groene route van iets meer dan drie kilometer. De route is niet lang en, gelukkig, ook niet steil – een ideale wandeling voor een zondagochtend.
Maar deze wandeling had meer te bieden dan alleen een mooi uitzicht. Onderweg kwamen we een stukje geschiedenis tegen dat ons allemaal even stil deed staan.
Bovendien hebben we onderweg een beetje geschiedenis geleerd.
De laatste vlucht van California Rocket
Op 18 december 1944, om 12:45 uur, stortte de Amerikaanse bommenwerper B-24 Liberator neer boven een Poolse bergpas, in de buurt van de berg Magurki. Dit vliegtuig, door veel bemanningen de ‘Vliegende Doodskist’ genoemd, had nummer 42-51714 en droeg de naam California Rocket. Het behoorde tot het 757 Squadron van de 15th US Air Force, dat vanuit Italië opereerde.
De bemanning bestond uit tien mannen: commandant William J. Beimbrink, copiloot Spencer P. Felt, navigator Thaddeus A. Dejewski, bommenwerper Robert T. Nelson, monteur Edward J. Sich, radio-operator Walter B. Venable, en vier schutters: Jack F. Blehar, Clarence A. Dallas, William J. McCuttie en Bernard C. Racine.
Ze vertrokken rond 8.00 uur vanaf de militaire basis bij Foggia in Italië. Boven de Hongaarse stad Győr werd het vliegtuig door de vijand beschoten, en later nog eens boven Slowakije. Drie motoren vielen uit. De bemanning besloot hun 20 bommen van 500 kg per stuk boven een onbewoond gebied nabij Pszczyna te laten vallen, en zette vervolgens koers richting de Sovjetlinies.
Maar ten zuidoosten van Limanowa kregen ze drie Duitse jagers, Messerschmitt BF-109, in het vizier. Commandant Beimbrink draaide de machine richting de Duitse formatie en ging de confrontatie aan. Waarom de Duitsers zich terugtrokken, is niet bekend – misschien hadden ze geen munitie meer, of zagen ze in dat het zwaar beschadigde vliegtuig op één motor toch niet lang meer zou vliegen. Ze maakten een lus en vlogen terug naar het westen.
De California Rocket vloog verder naar het oosten, maar de frontlinie werd niet bereikt. De bemanning moest parachutespringen. Negen van hen werden door het Poolse verzet in het bos gevonden en geholpen. Alleen de commandant, William J. Beimbrink, werd nooit gevonden.
Als je tussen de bomen staat en bedenkt wat hier tachtig jaar geleden gebeurde, krijg je een vreemd gevoel. De stilte van het bos, het ruisen van de wind – en dan die gedachte aan tien jonge mannen die hier boven de bergen vochten voor hun leven.
Uitzichttoren Magurki
Na ongeveer anderhalf uur wandelen bereikten we de top van de berg Magurki. En toen moesten we nog één ding doen: de uitzichttoren beklimmen. Normaal gesproken kun je vanaf hier het Tatragebergte zien, maar het was bewolkt. Toch hebben we genoten van het uitzicht – de mist die langzaam over de vallei trok, de bossen die zich uitstrekten tot waar het oog reikte. Kijk zelf maar!
Deze route was goed niet alleen om geschiedenis te leren of om van het uitzicht te genieten, maar ook om nieuwe soorten bloemen te ontdekken.
Zomerse bloemen
Deze route was niet alleen goed om geschiedenis te leren of van het uitzicht te genieten – het was ook een kans om nieuwe bloemen te ontdekken. In de afgelopen maanden heb ik al een aantal bloemen beschreven (je kunt ze vinden in eerdere artikelen zoals Wij ontdekken de natuur, Wat bloeit er in mei? en Nog meer bloemen). Maar deze wandeling bracht weer een paar nieuwe soorten.
Wilgenroosje – Wierzbówka kiprzyca
Een vaste plant die wel 1,8 meter hoog kan worden. De bladeren en wortels zijn eetbaar, en de bladeren zitten vol vitamine C – vandaar dat de plant in de volksgeneeskunde wordt gebruikt.
Knoopkruid – Chaber łąkowy
De bloei van het knoopkruid begint in de lente en gaat soms door tot in de herfst. De paarse bloemhoofdjes zie je in wegbermen, graslanden en tuinen – een vrolijke, bijna onverwoestbare plant.
Schaduwkruiskruid – Starzec Fuchsa
Deze plant is in het Pools vernoemd naar de Duitse botanicus Leonard Fuchs, die hem ontdekte. De gele bloemetjes bloeien van juli tot september, een vrolijke toevoeging aan de schaduwrijke bosranden.
Sint-Janskruid – Dziurawiec zwyczajny
Een meerjarige plant met goudgele bloemen die veel stuifmeel produceren. De plant wordt medicinaal gebruikt als wondmiddel en tegen wormen. Hij bloeit rond 24 juni – Sint-Jan – vandaar de naam.
Zwarte toorts – Dziewanna pospolita
Deze plant bloeit van juni tot eind september met gele bloemen en violette meeldraden – een opvallende combinatie die goed te zien is op de foto. Hij houdt van zon en warmte, dus perfect voor een ’tuin op het zuiden’.
Groot sterrenscherm of Zeeuws knoopje – Jarzmianka większa
Wat een schatje is dit! Het Zeeuws knoopje komt van nature niet in Nederland voor; zijn verspreidingsgebied ligt in Midden- en Oost-Europa, van Polen via Zuid-Duitsland en Oost-Frankrijk tot aan het Middellandse Zeegebied. Een kleine, fijne plant die je bijna over het hoofd zou zien – maar die het ontdekken waard is.
Duifkruid – Driakiew purpurowa
Deze buitengewoon sierlijke plant bloeit van juni tot oktober. Op de foto zie je de lichtpaarse variant, zoals ik hem vaak in Poolse weilanden heb gezien. Hij komt ook voor in donker bordeaux. In Nederland staat de plant op de Rode lijst als zeldzaam en sterk afgenomen – een herinnering dat we de natuur niet als vanzelfsprekend moeten beschouwen.
Terug naar huis
We liepen terug naar de auto, moe maar voldaan. De wandeling had ons niet alleen een prachtig uitzicht gegeven, maar ook een stukje geschiedenis, een paar nieuwe bloemen, en een ochtend vol frisse lucht en stilte.
Soms is het juist in die eenvoudige dingen – een wandeling in het bos, een verhaal uit het verleden, een bloem die je nog nooit had gezien – dat je de mooiste herinneringen maakt.
En jij? Ben je wel eens in het Nationaal Park Gorce geweest? Of heb je een andere favoriete wandelplek in Polen? Laat het me weten!
