De Poolse regering moest van het Europees Gerechtshof stoppen met het kappen van de bomen in het woud van Białowieża – zo werd het in augustus 2018 verkondigd. Bijna drie jaar eerder ontstond er veel ophef over dit onderwerp door heel Europa. Er werd beweerd dat de kap van het bos louter voor commerciële doeleinden diende. Er is echter ook sprake van een plaag in het bos. Of zit er nog iets anders achter?

Wat is het Poolse oerbos en waar ligt het?

Een oerbos is niet altijd een tropisch regenwoud. In de wereld bestaan er nog resten van de zogenaamde boreale bossen, waaronder in Polen. Dit bos ontwikkelt zich op een natuurlijke manier en je kunt hier verschillende soorten bomen vinden. Tussen de bomen bevinden zich kleine beekjes en moerassen die zorgen voor een prachtige biodiversiteit. Zeventig procent van de bomen is ouder dan 100 jaar! Dit bos is niet alleen rijk aan flora, maar ook aan fauna. Er leven wolven, veel soorten vogels en lynxen. En niet te vergeten: de laatste in het wild levende wisenten (Europese bizon).

Waarom is dit oerbos zo waardevol?

De grote fragmenten van het bos zijn bijna onaangetast gebleven. Er staan hier veel oude bomen en er komen zeldzame soorten planten en dieren voor. Het ecosysteem wordt gevormd door natuurlijke factoren, bijna zoals duizenden jaren geleden. Er zijn nog weinig plekken in Europa, zelfs in de wereld, zoals deze.

Uitbraak van de letterzetter

De letterzetter is een kever uit de familie van schorskevers. Hij valt vooral sparren aan. Deze kever is nodig om het ecosysteem van het bos in balans te houden. De dode bomen worden als leefruimte gebruikt door andere organismen, zoals verschillende soorten paddenstoelen en andere zeldzame kevers. De kever vormt ook een onderdeel van de voedselketen voor verschillende soorten vogels, zoals de drieteenspecht. Zijn aanwezigheid is dus aan de ene kant volkomen natuurlijk.

In de afgelopen 100 jaar zijn er verschillende keren grote plagen van de letterzetter waargenomen. Maar elke keer doodde de plaag slechts een deel van de sparren en bedreigde hij het hele bos niet. Er zijn veel Poolse deskundigen die beweren dat de aanwezigheid van deze kever niet als een plaag gezien moet worden, maar als een natuurlijk element dat de bosveranderingen als gevolg van klimaatverandering mogelijk maakt. Er zijn op dit moment meer sparren in het bos dan normaal. De kever zorgt ervoor dat de overtollige hoeveelheid sparren op een natuurlijke wijze wordt ‘verwijderd’. Hij valt alleen de oude sparren aan, nooit jonge bomen of loofbomen. De strijd tegen de letterzetter is dus niet alleen niet nodig, maar zelfs schadelijk voor het bos.

Hoe groot is deze plaag?

Aan de andere kant kan de letterzetter een gevaarlijke plaag vormen en zelfs gezonde bomen aanvallen, zoals op Wikipedia vermeld staat. Volgens de Poolse autoriteiten is dit wel het geval. De uitbraak van de letterzetter is zo groot dat ook gezonde en jonge bomen door deze plaag worden aangetast.

Co się dzieje w Puszczy Białowieskiej?
W Puszczy Białowieskiej masowo zamierają świerki zaatakowane przez kornika drukarza. Tak ogromnej inwazji tego owada nie notowano od wielu dekad. Do dziś jego ofiarą padło pół miliona drzew na terenie trzech puszczańskich nadleśnictw. To oznacza, że już 7,2  tys. ha z 52 tys. ha drzewostanów, którymi opiekują się leśnicy na terenie puszczy są martwe.
Jak groźny jest kornik drukarz?
Kornik żeruje na drewnie pod korą drzew i doprowadza je do śmierci nawet w ciągu jednego miesiąca. Normalnie owad atakuje drzewa stare lub osłabione. Jednak tym razem jego gradacja (czyli wzrost liczebności) jest tak wielka, że jego ofiarą padają także drzewa młode, zdrowe i silne. Trzeba także pamiętać, że kornik w puszczy zaczął atakować już inne gatunki, np. sosnę i modrzew

Vertaling:

Wat gebeurt er in het oerbos van Białowieża?
In het woud van Białowieża sterven de sparren massaal af door de letterzetter. Zo’n enorme plaag van dit insect is al tientallen jaren niet voorgekomen. Tot nu toe zijn er een half miljoen bomen aangetast in dit bosgebied. Dit betekent dat er al 7,2 duizend hectare van de 52 duizend hectare bos, die door de boswachters verzorgd moeten worden, dood is.
Hoe gevaarlijk is de letterzetter?
Deze kever vreet het hout onder de schors van de bomen, wat zelfs binnen een maand tot de dood van de bomen leidt. Normaal gesproken valt dit insect oude of verzwakte bomen aan. Deze keer is de plaag echter zo groot dat ook jonge, gezonde en sterke bomen worden aangevallen. Er moet ook worden vermeld dat deze kever al andere soorten bomen aanvalt, zoals dennen en lariksen

Wie heeft gelijk?

Eerlijk gezegd weet ik het niet. Ik ben geen deskundige op dit gebied. Maar wat ik wel weet, is dat dit geen politieke discussie moet zijn, maar een wetenschappelijke. Het moet niet zo zijn dat politici of het Europees Hof zich hiermee bemoeien. Laat het over aan de deskundigen en boswachters die dit bos kennen als geen ander. Mocht het zo zijn dat de deskundigen van mening verschillen, laat het dan alsnog aan hen over om dit zonder te veel bemoeienis te bediscussiëren. Op deze manier kun je ervoor zorgen dat een beslissing wordt genomen die het beste is voor het bos. Maar misschien gebeurt dit alleen in een ideale wereld.

P.S. In maart van dit jaar stond mijn reis naar dit gebied in Polen gepland. Ik wilde heel graag mijn eigen verhaal en foto’s aan jullie voorleggen. Helaas is mijn reis door de corona-uitbraak niet doorgegaan. Ik hoop dat ik binnenkort kan gaan, zodat ik niet alleen mijn blog met mooie foto’s kan voorzien, maar ook het verhaal over de plaag kan achterhalen.