Aan de rivier de Wisła ligt het schilderachtige stadje Kazimierz Dolny. Overal op het marktplein en in de bakkerijen zie je ze: gistcakes in de vorm van een haan. Maar waarom eigenlijk een haan? Het antwoord ligt in een oude legende over een duivels beest, een slimme haan en een paar vindingrijke monniken.

De komst van de duivel

Lang, lang geleden, toen de huizen van Kazimierz nog dicht tegen de heuvels aan geplakt stonden, gebeurde er iets vreemds. Op een dag was de hemel boven de stad niet langer stralend blauw, maar trok er een donkere wolk met een vreemd, gesis richting de stad. Het gerucht ging snel rond: de duivel was neergestreken in de stad.

De boze geest vestigde zich eerst in een donkere kloof onder de stad. Toen daar echter een klooster verrees, verhuisde hij naar de slotgracht van het plaatselijke kasteel. Het werd een ware plaag voor de inwoners. Overdag probeerde hij de mensen te verleiden tot zonde, maar ’s avonds werd het pas echt erg. Als de duisternis viel, sloop hij de stad in en rooft de kippenhokken leeg. Haan na haan verdween, totdat er uiteindelijk nog maar één over was: een oude, grijze en wijze haan.

De slimme haan en de monniken

De laatste overgebleven haan zag hoe zijn vrienden verdwenen en wist dat hij iets moest bedenken. Hij vond een veilige schuilplaats, weg van de scherpe blik van de duivel.

De duivel zocht de hele dag, maar vond de haan niet. Terwijl de boze geest afleiding zocht in de stad, haastten de monniken van het nabijgelegen klooster zich naar de schuilplaats van het beest. Ze besprenkelden de grot rijkelijk met wijwater. Toen de duivel terugkeerde en de heilige geur rook, kon hij de aanblik niet verdragen. Woest en gillend van woede verliet hij Kazimierz Dolny en verdween voorgoed in de verte.

Een trotse terugkeer en een zoete herinnering

Toen het gevaar geweken was, kwam de oude wijze haan voorzichtig uit zijn schuilplaats tevoorschijn. In plaats van te vluchten, strekte hij zijn veren en liep hij fier en rechtop naar het grote marktplein. Hij paradeerde alsof hij de burgemeester van de stad was. De inwoners waren dolblij. Ter ere van hun gevleugelde redder besloten ze zijn gelijkenis te bakken van zacht, geurig gistdeeg.

Deze gebakken hanen – kogutki in het Pools – werden een blijvend symbool van de stad en een herinnering aan hoe slimheid en geloof het winnen van duistere machten.

De bakker van de hanen

De bekendste bakkerij die deze traditie levend houdt, is al jaren die van de heer Cezary Sarzyński aan de Nadrzeczna 6. Zijn familie leerde de kneepjes van het vak al voor de oorlog, en inmiddels is het gebakken haantje niet meer weg te denken uit het straatbeeld van het charmante stadje. Sinds 2000 wordt de legende ook als theatervoorstelling gebracht, geschreven door Maria Końska-Chmielecki, en is het een begrip in de Poolse bakkerswereld.

Dus, de volgende keer dat je door Kazimierz Dolny loopt en een gistcake in de vorm van een haan ziet: weet dan dat je niet zomaar een gebakje koopt, maar een stukje geschiedenis en een trotse overwinning op de duivel.