De legende

Heel lang geleden woonde er een bakker in Poznań. Hij was niet erg rijk, maar vroom. Toen het aflaatfeest in de nabijgelegen Sint-Maartenparochie werd georganiseerd, besloot hij meer te weten te komen over de geschiedenis van de heilige. Het verhaal raakte de bakker en hij besloot het voorbeeld van Sint Maarten te volgen, die zijn mantel aan een bedelaar afstond.

Er waren veel arme mensen in Poznań en de bakker had maar één mantel. Dus besloot hij te doen wat hij het beste kon: lokale lekkernijen uit zijn eigen bakkerij uitdelen. Hij ging vroeg naar bed, want de volgende dag zou een drukke bakdag worden.

Hij had een heel vreemde droom. Hij hoorde het geluid van galopperende hoeven, en even later kwam er een ruiter aan. De ridder keek naar de slapende bakker en glimlachte. De ruiter zei geen woord, maar de bakker wist in zijn hart dat het Sint Maarten was. Toen de ridder vertrok, zag de bakker een glanzend hoefijzer op de stoep.

’s Morgens begon de man met het bereiden van heerlijke broodjes voor de arme mensen. Hij maakte zijn nieuwe gebak in de vorm van een hoefijzer en vulde het met een zoete, witte maanzaadvulling, die de pure ziel van de heilige symboliseert. Vanaf dat moment bakte hij elk jaar heerlijke croissants, en na zijn dood namen de andere bakkers uit de stad deze traditie over.

Deze traditie gaat door tot op de dag van vandaag, en deze broodjes worden Sint Maarten-croissants uit Poznań genoemd: rogale świętomarcińskie.

De historische werkelijkheid

De legende is mooi, maar het ware verhaal is iets anders . In 1891 hield pastoor Jan Lewicki van de Sint-Maartensparochie in Poznań een preek waarin hij de gelovigen opriep iets te doen voor de armen, naar het voorbeeld van de heilige Maarten . De banketbakker Józef Melzer, die in de buurt werkte, hoorde deze oproep en besloot een oude traditie nieuw leven in te blazen . Hij bakte drie bakplaten vol hoefijzervormige gebakjes met een vulling van witte maanzaad en deelde ze uit aan de armen .

Een beschermd Europees product

Sinds 30 oktober 2008 is de rogale świętomarcińskie geregistreerd als Beschermde Geografische Aanduiding (BGA) van de Europese Unie . Dit betekent dat alleen banketbakkers in Poznań en enkele omliggende gemeenten deze croissants volgens het officiële recept mogen maken en verkopen .

Een echte Sint Maarten-croissant moet aan strikte eisen voldoen :

  • Vorm: halvemaan- of hoefijzervormig, met glazuur en gehakte noten
  • Gewicht: 150 tot 250 gram
  • Vulling: 30-40% van het totale gewicht, bestaande uit witte maanzaad, kruimeldeeg, rozijnen, noten, gekonfijt fruit en amandelaroma
  • Deeg: gistdeeg met een bladerdeegtechniek (drie keer drie vouwen)

Jaarlijks wordt er in Poznań tussen de 250 en 400 ton van deze croissants gebakken – ongeveer 1,5 tot 2,5 miljoen stuks .

Waar kun je ze proeven?

In Poznań kun je in het Croissant Museum (Rogalowe Muzeum) terecht voor een interactieve show over het maken van de croissants . Je leert er de geschiedenis, de legendes, en je mag zelfs helpen met het deeg. Natuurlijk krijg je ook een echte rogal świętomarciński te proeven .

Praktische informatie:

  • Adres: Stary Rynek 41/2, Poznań (ingang aan de Klasztornastraat 23) 
  • Shows in het Engels: dagelijks om 14:00 uur (in juli en augustus), in het weekend het hele jaar door 
  • Ticketprijs: 47 złoty per persoon 
  • Duur: ongeveer 65 minuten 
  • Reserveren: aanbevolen, want het aantal plaatsen is beperkt 

Op 11 november worden de croissants overal in Poznań verkocht – op het Sint-Maartensfeest, bij banketbakkers, en soms zelfs bij tankstations . Een echte rogal świętomarciński kost ongeveer 16-18 złoty .

Een toekomstig UNESCO-erfgoed?

De Wereldchefs-organisatie (Worldchefs) werkt eraan om de Sint Maarten-croissant op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed te krijgen – als erkenning voor de symbolische waarde van vriendelijkheid en delen.