Powązki is de oudste en beroemdste katholieke begraafplaats in Warschau, gesticht in 1790 en ontworpen door Dominik Merlini – de hofarchitect van de Poolse koning Stanisław August Poniatowski. Sinds de oprichting zijn er een miljoen mensen begraven, waaronder veel beroemde en vooraanstaande Polen. Hier kom je de graven tegen van befaamde Poolse schrijvers, kunstenaars, wetenschappers, politici, dokters, ondernemers en sociaal activisten. In dit artikel presenteer ik het Poolse kerkhof Powązki in Warschau en zijn geschiedenis.
Geschiedenis
De begraafplaats werd op 4 november 1790 opgericht op een stuk grond dat geschonken was door de familie Szymanowski. Ze werd op 20 mei 1792 in aanwezigheid van de koning geopend en besloeg oorspronkelijk een oppervlakte van ongeveer 2,6 hectare.
In 1792 werd de bouw van de Carolus Borromeuskerk gestart naar het ontwerp van Dominik Merlini.
In de daaropvolgende jaren werd de begraafplaats als volgt uitgebreid:
- In 1812 geschiedde de eerste uitbreiding van de begraafplaats dankzij de familie Korwin-Szymanowski.
- In 1820 verkocht Jakub Łaszczyński een groot stuk kavel waardoor de begraafplaats verder kon uitbreiden.
- Een andere vergroting van de begraafplaats vond in 1830 plaats. Er werd meer land opgekocht van de familie Łaszczyński.
- In 1837 werd de begraafplaats uitgebreid met nog eens 13 hectare langs de huidige Tatarska-straat en van Powązkowska-straat naar Ostroroga-straat.
- Volgende uitbreidingen vonden plaats in 1844 en 1845.
- In de jaren 1851-1852 werd de begraafplaats vergroot door het landgoed gekocht van Józefa Graffowa en Marianna Ścisłowska.
- Latere uitbreidingen van de begraafplaats in 1864, 1865 en 1871 werden uitgevoerd door de Raad van Bestuur van het Koninkrijk Polen op basis van onteigening.
De huidige oppervlakte van de begraafplaats bedraagt 43 hectare.
De eerste befaamde Pool die er werd begraven, was de Nobelprijswinnaar Władysław Reymont. Ook de legendarische vliegeniers Franciszek Żwirko en Stanisław Wigura hebben daar hun eeuwige rust gevonden. Er is ook een symbolisch graf van de president van Warschau, Stefan Starzyński, vermoord door de nazi-Duitsers in de eerste maanden van de bezetting. De ouders van Fryderyk Chopin zijn daar eveneens begraven.
Kunst op de begraafplaats
In Polen zijn de kerkhoven altijd bijzonder en mooi versierd. De grafstenen worden gemaakt van wit marmer, graniet en syeniet. Er wordt ook gebruikgemaakt van brons, staal en andere metalen. Hiervan worden originele en decoratieve versieringen gemaakt, zoals mooie hekken of kruisen. Wat de aandacht trekt, zijn de prachtige standbeelden met wijze inscripties (zie foto’s onder):
Een ander kunstbeeld op het kerkhof heeft een inscriptie in het Latijn: ‘Sic transit gloria mundi’. Het betekent: ‘Zo vergaat de wereldse grootsheid’, ‘Zo vergaat ’s werelds roem’ of ‘Zo vergaat de heerlijkheid’.
Op de foto hieronder zie je een engel met een kruis. Dezelfde grafsteen is versierd met ijzerwerk aan de zijkanten, en je ziet de grote handvatten die aan de grafsteen vastgemaakt zijn. Op het kerkhof kom je ook ijzeren kruisen of ijzeren doornenkronen tegen.
Het onderstaande kunstwerk – in de vorm van een engel die een deur naar het hiernamaals opent – roept veel filosofische vragen op: is het waar dat een overledene naar een andere wereld reist? Wordt de ziel een engel? Geeft deze prachtige ijzeren deur de dood weer? Is de dood überhaupt een deur naar het hiernamaals? Gaat elke ziel door zo’n deur?
1 november Allerheiligen
Een van de gekoesterde Poolse tradities is een bezoek aan de begraafplaats. De Polen doen dit het hele jaar door; de kerkhoven in steden en dorpen zijn altijd prachtig versierd met bloemen (chrysanten) of graflantaarns. Op 1 november gebeurt er veel meer: alle kerkhoven in Polen worden verlicht door duizenden herdenkingskaarsen. Op die dag, Allerheiligen, worden de overleden familieleden vereerd en herdacht volgens de katholieke traditie
Zie de onderstaand filmpjes die ik op youtube tegenkwam over de Allerheiligen in Polen.
