In het zuiden van Polen, in de stad Nowy Sącz, ligt een van de meest bijzondere openluchtmusea van het land. Het Sądecki Park Etnograficzny (uitgesproken als ‘Sondetski Park Etnograficznij’) is het grootste skansenmuseum van Klein-Polen . Op een oppervlakte van maar liefst 20 hectare word je meegenomen op een reis door de tijd: naar het Poolse platteland van de 19e en vroege 20e eeuw.
Wat is een skansenmuseum?
Een skansenmuseum (of openluchtmuseum) is een museum waar historische gebouwen – zoals boerderijen, scholen, kerken en werkplaatsen – worden verzameld, verplaatst en herbouwd op een groot terrein. Het idee is om het leven van vroeger zo realistisch mogelijk te laten zien. De gebouwen zijn niet alleen van buiten te bewonderen, maar vaak ook van binnen ingericht met originele meubels, gebruiksvoorwerpen en gereedschappen. Het Sądecki Park Etnograficzny is precies dat: een dorp in het klein, waar de geschiedenis tot leven komt.
Een dorp vol verhalen
Het openluchtmuseum is een afdeling van het Muzeum Ziemi Sądeckiej (Museum van het Sądecczyzna-land) . Het idee voor het museum ontstond in de jaren 1960, en de officiële opening vond plaats in 1975 . Het doel was om de traditionele houten architectuur en de rijke volkscultuur van de historische regio Sądecczyzna te bewaren voor toekomstige generaties. Het museum is verdeeld in verschillende sectoren, die elk een eigen etnografische groep of thema vertegenwoordigen: de Lachs, Góralen, Lemko’s (Rusynen), Duitse kolonisten en zelfs een kleine nederzetting van Karpatische Roma .
Wandelend door het park kom je langs verschillende bouwwerken: boerenhutten van arme en rijke boeren, een 17e-eeuws landhuis (dwór szlachecki) met unieke polychromie (beschilderde muren), een dorpsschool, een windmolen, een smidse, een oliemolen, bijenkorven, wegkapellen en houten waterputten . Het landschap – met boomgaarden, moestuinen en bloemperken – is net zo zorgvuldig aangelegd als de gebouwen zelf.
De drie heilige huizen
Een van de meest bijzondere kenmerken van het park is dat je er drie verschillende heiligdommen uit de 18e eeuw kunt bezoeken, elk met een eigen architectuurstijl: een rooms-katholieke kerk, een Grieks-katholieke kerk en een protestantse kerk . De orthodoxe kerk (cerkiew) komt uit het dorp Łosie. Dit is een kerk van de ‘oostelijke ritus’, een van de oudste en best bewaarde voorbeelden van zijn soort. Deze drie gebouwen naast elkaar symboliseren de religieuze diversiteit die ooit in dit grensgebied heerste.
In veel van deze gebouwen zijn de originele interieurs te bewonderen, met periodemeubilair, gereedschappen en kostuums die een prachtig beeld geven van het dagelijks leven van de boeren, burgers en adel van weleer.
Miasteczko Galicyjskie – het Galicische stadje
Een relatief nieuwe, maar razend populaire toevoeging aan het park is het Miasteczko Galicyjskie (Galicische stadje) . Dit is geen verzameling originele, verplaatste gebouwen, maar een getrouwe reconstructie van een klein marktplein uit de tijd van het Koninkrijk Galicië en Lodomerië (1772-1918), de Oostenrijkse provincie waar dit gebied destijds toe behoorde.
Het stadje, dat in mei 2011 werd geopend, is gebouwd als een soort openbaar plein en fungeert tegenwoordig ook als het nieuwe hoofdportaal van het museum . Je vindt er een schitterend reeks gereconstrueerde gebouwen: een stadhuis, een keizerlijk postkantoor, een politiebureau, een fotostudio, een apotheek met tandartspraktijk (inclusief een oude tandartsstoel!), een ambachtelijke werkplaatsen en een Joodse herberg . Het is hier alsof je een stap terug in de tijd zet.
Praktische informatie voor je bezoek
Het museum ligt aan de rand van de stad Nowy Sącz. Vanaf 1 mei 2026 is de ingang verplaatst naar ul. Lwowska 226 (via het Miasteczko Galicyjskie) vanwege bouwwerkzaamheden op het hoofdterrein .
- Openingstijden (hoogseizoen 1 mei – 15 oktober): Dinsdag t/m zondag van 10.00 tot 18.00 uur (laatste toegang expositie om 16.30 uur). Maandag gesloten .
- Openingstijden (laagseizoen 16 oktober – 30 april): Het terrein is geopend voor een wandeling zonder toegang tot de interieurs. Dinsdag t/m zondag van 9.00 tot 15.00 uur .
- Entreeprijzen (vanaf 1 mei 2026): Een normaal ticket voor het skansen kost 23 złoty. Een gereduceerd ticket is 17 złoty. Een gecombineerd ticket voor het skansen én het Galicische stadje kost 32 złoty (normaal) en 22 złoty (gereduceerd) . Dinsdag is de vrije dag, dan is de toegang gratis .
- Rondleidingen: Er zijn Engelstalige gidsen beschikbaar. Een rondleiding kost 150 złoty.
Eten en drinken
Na een lange wandeling kun je terecht in de Kafechatka op het terrein van het skansen of in de restaurants in het Galicische stadje. Je kunt er genieten van traditionele Poolse gerechten zoals pierogi (gevulde dumplings), żurek (zure roggensoep) en zelfgebakken taarten, vaak geserveerd in een sfeervolle, historische setting . Het is de perfecte plek om even bij te komen en na te genieten van je reis door het verleden.
Het Sądecki Park Etnograficzny is meer dan alleen een museum – het is een ervaring. Of je nu geïnteresseerd bent in architectuur, geschiedenis, of gewoon een mooie dag in de natuur wilt doorbrengen, dit openluchtmuseum is een absolute aanrader voor een bezoek aan de regio Nowy Sącz.
