Hoe kunnen we onze liefde tonen aan mensen in nood als er te veel zijn om hen te helpen? Wie moeten of kunnen we helpen als we niet iedereen kunnen helpen? Deze algemene vragen nemen steeds meer een dramatische vorm aan in specifieke situaties. Bijvoorbeeld: de verdeling van voedsel onder behoeftigen, of de omvang van hulp aan immigranten en vluchtelingen. In het christelijke domein wordt dit vraagstuk geregeld door de regel genaamd ordo caritatis. Deze regel is het onderwerp van dit blog.

Het concept van helpen is in het christendom gebaseerd op een rationele manier van denken. De rationele dimensie van liefde komt tot uitdrukking in het feit dat we niet van iedereen op dezelfde manier kunnen houden en dat we niet iedereen kunnen helpen. Als uitgangspunt moet men denken aan de houding van Jezus, die specifieke cirkels om zich heen creëerde: hij was natuurlijk bereid om iedereen die luisteren wilde te onderwijzen. Hij koos echter een hechte groep van twaalf apostelen, en hij hield met name van één discipel. Buiten de groep van discipelen was hij bijzonder bevriend met het huis van Lazarus. Hij genas niet iedereen, maar sommige mensen.

Vergis je niet: de boodschap van Jezus is universeel; hij riep op tot het openen van onze harten, zelfs voor de vijand. Het belang van liefde voor broeders in het geloof is echter duidelijk zichtbaar en staat in de Bijbel beschreven:

Maar als iemand de zijnen en vooral zijn huisgenoten niet verzorgt, heeft hij het geloof verloochend en is hij erger dan ongelovige.

(1 TM 5,8)

Al deze bijbelse feiten zijn de basis geworden voor de regel genaamd ordo caritatis, wat eigenlijk uitgedrukt kan worden als ‘orde van barmhartigheid‘ of ‘volgorde van liefde‘.

Liefde en rationeel denken

Liefde voor de naaste moet, net als elke deugd, ondergeschikt zijn aan rationeel denken, anders wordt het het tegenovergestelde ervan of leidt het misschien zelfs tot zelfdestructie. Je wilt niet in een ongezonde relatie blijven. Nog een voorbeeld: de deugd van gehoorzaamheid mag niet leiden tot onderwerping aan immorele bevelen. Dit kan aanzienlijke schade toebrengen aan jezelf of aan de gemeenschap.

Volgens Thomas van Aquino kun je de volgorde op de volgende manier opschrijven:

  • iefde voor God,
  • liefde voor jezelf,
  • liefde voor de naasten,
  • liefde voor je lichaam,
  • en dan: liefde voor je ouders, liefde voor je kinderen, liefde voor je vrouw, liefde voor je familieleden, liefde voor mensen die we meer kennen, liefde voor vreemden, liefde voor vijanden.

Simpel gezegd: binnen de regel van de ordo caritatis heb je de plicht om meer te geven aan je geliefden dan aan vreemden.

Helpen met gezond verstand

Hier ontstaat een vraag: hebben wij christenen de plicht om immigranten die in nood zijn te ontvangen? Natuurlijk moet je in een samenleving soms onvermijdelijk offers brengen. Maar als het resultaat van deze liefdadigheidsacties schade toebrengt aan onze westerse samenleving en de christelijke kerk, spreken we niet meer over goede daden, maar over onbedachtzame handelingen. De aangeboden hulp moet op een manier verlopen die onze gemeenschap niet zal schaden. Je volgt gewoon je gezond verstand!