De ruïnes van het kasteel in Rytro bevinden zich op een steile heuvel op 463m hoogte. Vanuit Krakau is het ongeveer 2 uur rijden richting het zuiden. Een paar jaar geleden verkeerde het kasteel in een desastreuze staat en raakte het meer en meer in verval. Onlangs werd het kasteel gerestaureerd, wat bijgedragen heeft aan de toegenomen belangstelling van de voornamelijk Poolse toeristen.
Op een bewolkte dag kwamen we bij het kasteel aan. Desondanks was het uitzicht prachtig. Wat ons nog meer opviel, was de grote bebossing in de regio en rondom het kasteel.
Een korte geschiedenis van het kasteel en de regionale legendes
Het kasteel in Rytro ligt op een heuvel (463 m boven zeeniveau) met een prachtig uitzicht op de Beskid Sądecki. Het werd waarschijnlijk gebouwd aan het einde van de 13e of het begin van de 14e eeuw. De eerste schriftelijke vermelding dateert van 17 april 1312, toen koning Władysław de Korte (Łokietek) toestemming gaf aan het klooster van de clarissen in Stary Sącz om tol te heffen “onder het kasteel Ritter”.
De naam van het kasteel is waarschijnlijk afgeleid van het Duitse woord Ritter (ridder). Het is niet bekend wie het kasteel precies heeft gebouwd. Sommigen denken aan de Tsjechische koning Wenceslaus II van Bohemen, anderen aan een Duitse ridder. In de 15e eeuw werd het kasteel de residentie van de starosten van Nowy Sącz. In de 16e eeuw was de befaamde edelman Piotr Kmita de beheerder. Het kasteel bleef tot de 17e eeuw in gebruik, maar raakte al vóór 1617 in verval; een inspectierapport uit die tijd meldt dat er slechts “een beetje muur op de hoge berg” over was.
In het verleden werd het kasteel door veel prominente gasten bezocht, waaronder koning Casimir de Grote, het koninklijk paar Jadwiga en Władysław Jagiełło, en Casimir IV van Polen. Vanaf 1657 raakte het kasteel definitief in verval na de invasie van Jerzy II Rakoczy, de prins van Transsylvanië en bondgenoot van de Zweedse koning tijdens de Zweedse Zondvloed. Sindsdien bleef het een ruïne.
De legendes van Rytro
Onder het kasteel ligt een waardevolle schat verborgen, die wordt bewaakt door een hond in de vorm van een haan. Deze legende wordt in verband gebracht met kastelein Piotr Wydżga, die geloofde in goudaders in de rotsen en de lokale bevolking dwong als slaven te werken om het goud te delven. Hij verborg de schat in de kerkers en liet de arbeiders doden om zijn geheim te bewaren. Later zouden verschillende schatzoekers, waaronder graaf Adam Stadnicki, tevergeefs naar de schat hebben gezocht.
Een tweede legende betreft een ongeval in de plaatselijke steengroeve. Tijdens de werkzaamheden stortten de rotsen in en een van de arbeiders raakte bedolven onder de stenen. Toen de anderen het geschreeuw van de onfortuinlijke arbeider hoorden, haastten ze zich om hem te helpen. Zijn lichaam werd echter nooit gevonden. Vanwege het instortingsgevaar verbood de heer van het kasteel een verdere exploitatie van de steengroeve, die al snel begroeid raakte. Het gejammer van de mijnwerker was echter nog steeds in het dorp te horen. Het zal voorgoed voorbij zijn als er een kostbaar metaal of steen in de steengroeve wordt gevonden – maar die vondst moet dan wel aan de armen worden geschonken.
Een derde legende vertelt over Bojomir, een eigenaar van het kasteel die ten strijde trok tegen de Duitse ridders. Tijdens zijn afwezigheid vielen de vijanden het kasteel aan, vermoordden zijn vrouw en ontvoerden zijn zoon.
Overigens dienden de ruïnes van het kasteel in Rytro ook als decor voor de populaire kinderboekenreeks “Rogaś z Doliny Roztoki” van de Poolse schrijfster Maria Kownacka.
Het kasteel vandaag
De toegang tot de ruïnes is gratis. Het plaatsje Rytro is rustig gelegen en heeft niet veel toeristische attracties te bieden, maar het kasteel is er een van. Bovendien vind je er een skilift, hotels en restaurants. Wij hebben zeker van ons middagje in Rytro genoten.
Het kasteel in Rytro is een stille getuige van een roerig verleden. Van koninklijke bezoeken en middeleeuwse machtsstrijd tot legendarische schatten en rondwarende geesten – de ruïnes ademen geschiedenis. De recente restauratie heeft het kasteel nieuw leven ingeblazen, maar de sfeer van vervlogen tijden is er nog steeds voelbaar. Of je nu komt voor het uitzicht, de geschiedenis of de legendes: een bezoek aan Rytro is een reis terug in de tijd.
