In de breedte van de Europese Unie, waar bevolkingsdynamieken sterk uiteenlopen, bevindt Polen zich in een unieke en zorgwekkende demografische positie. Terwijl sommige lidstaten hun bevolking weten te stabiliseren of zelfs te laten groeien door middel van migratie en gezinsbeleid, tekent zich in Polen een steile en structurele krimp af. Het land onderscheidt zich door een combinatie van factoren die samen een aanhoudende bevolkingsdaling veroorzaken. In dit overzicht worden de kernstatistieken voor 2026 gepresenteerd, die de positie van Polen ten opzichte van andere Europese landen en het EU-gemiddelde duidelijk maken.
De cijfers in beeld – Een vergelijkende analyse (2026)
Om de unieke demografische positie van Polen scherp te krijgen, is een directe vergelijking met andere Europese landen essentieel. De onderstaande tabel, samengesteld uit de meest recente prognoses, plaatst de kernindicatoren van Polen naast die van het Europese gemiddelde, het demografisch grootste buurland (Duitsland) en twee contrasterende casussen: een land met sterke groei (Ierland) en een vergelijkbaar Noord-Europees land (Zweden).
Analyse van de kerncijfers:
- Bevolkingskrimp in perspectief: Polen krimpt met -0,78% per jaar, wat ruim zes keer sneller is dan het Europese gemiddelde (-0,12%). Terwijl landen als Ierland (+0,92%) en Zweden (+0,42%) groeien, is de krimp in Polen ook aanzienlijk sterker dan in het al langer krimpende Duitsland (-0,51%). Dit benadrukt de acute aard van de Poolse demografische teruggang.
- Het vruchtbaarheidsdilemma: Het lage vruchtbaarheidscijfer (TFR) van Polen (1,3) is een cruciale oorzaak. Hoewel dit niet extreem afwijkt van het Europese gemiddelde (1,4) of Zweden (1,4), is de combinatie met andere factoren (zoals een historisch negatief migratiesaldo) uniek. Recente gegevens van het Poolse statistiekbureau (GUS) wijzen er zelfs op dat het cijfer in 2024 een recorddiepte van 1,1 heeft bereikt, een van de laagste ter wereld. Dit onderstreept dat het probleem zich blijft verdiepen.
- Vergrijzing en verstedelijking: De mediane leeftijd in Polen (43,0 jaar) ligt vrijwel op het Europese gemiddelde. Dit betekent echter niet dat de vergrijzing minder ernstig is; de sterke krimp versnelt het proces. Opvallend is het lage niveau van verstedelijking (59,7%) in Polen. Dit ligt ver onder het Europese gemiddelde (76,2%) en toont een andere ruimtelijke ontwikkeling dan landen als Duitsland (77%) en Zweden (87,7%)
Deze vergelijking maakt duidelijk dat Polen niet slechts een “gemiddeld” vergrijzend Europees land is. Het onderscheidt zich door een combinatie van de snelste bevolkingsdaling, een zeer lage vruchtbaarheid en een relatief lage verstedelijking. In het volgende deel worden de onderliggende oorzaken van deze unieke positie verder ontleed.
