De parallel tussen 1940 en de huidige EU-integratie
In maart 2023 werd de 13e Lichte Brigade uit Oirschot officieel overgedragen aan de Duitse 10e Pantserdivisie. Daarmee was de integratie van alle drie de Nederlandse gevechtsbrigades in Duitse divisies een feit. Wat in westerse media wordt gepresenteerd als een logische stap in Europese defensiesamenwerking, kan ook worden gezien als de militaire voltooiing van een proces dat begon met economische integratie en nu uitmondt in een Duitse defensiehegemonie.
Dit essay onderzoekt de parallellen tussen de huidige Duitse invloed in Europa en de situatie in 1940, met bijzondere aandacht voor de vraag of de EU kan worden gezien als een moderne vorm van bezetting, en of Duitsland ooit echt verantwoording heeft afgelegd voor zijn daden.
Duitsland en federalisatie – een oud en nieuw project
Het huidige Duitse federalisatieproject
Duitsland heeft de afgelopen jaren een reeks initiatieven gelanceerd die duidelijk wijzen op een streven naar federalisatie van de EU, met Duitsland als centrale speler.
- Het ‘Zespuntenplan‘ : De Duitse minister van Buitenlandse Zaken heeft een plan gepresenteerd dat onder meer beoogt het unanimiteitsbeginsel in de EU te vervangen door een gekwalificeerde meerderheid. Dit zou de macht van kleinere landen drastisch verminderen en Duitsland in staat stellen om besluiten te nemen zonder de instemming van alle lidstaten.
- Het ‘E6’-model : Duitsland en Frankrijk hebben een nieuw model geïntroduceerd – de zogenaamde ‘E6’ – waarbij zes grote economieën (Duitsland, Frankrijk, Polen, Spanje, Italië en Nederland) de kern vormen van een ‘multi-speed Europa’. Dit model omzeilt de besluitvorming van de 27 EU-landen en creëert een exclusieve kerngroep waarin Duitsland een dominante rol speelt.
- Versnelde uitbreiding : Duitsland en Frankrijk hebben voorgesteld om toetredingskandidaten sneller tot de EU toe te laten, ook voordat ze aan alle voorwaarden voldoen. Dit geeft Duitsland meer invloed over de richting van de uitbreiding.
Deze initiatieven zijn niet neutraal. Ze zijn ontworpen om de macht in de EU te concentreren in een kerngroep die door Duitsland wordt geleid. De vraag is of dit een democratisch project is, of een modern machtsproject.
De historische parallel: federalisatie als Duitse strategie
Het idee van een federaal Europa onder Duitse leiding is niet nieuw. Al in 1945, direct na de Tweede Wereldoorlog, waren er plannen voor een federaal Europa naar Amerikaans model. De vraag die sindsdien onbeantwoord blijft, is of dit federalisme een vreedzame samenwerking is, of een voortzetting van Duitse expansie met andere middelen.
Sommige waarnemers, zoals de voormalige Poolse premier Kaczyński, hebben deze federalisatieplannen openlijk bestempeld als een poging tot het bouwen van een ‘Vierde Rijk’. Of men het daarmee eens is of niet, het feit dat deze vergelijking wordt gemaakt, is veelzeggend.
De EU als een vorm van bezetting
De soevereiniteitskwestie
Een bezetting wordt doorgaans gedefinieerd als de controle over een gebied door een externe macht, zonder de instemming van de bevolking. De EU is geen militaire bezetting in de klassieke zin, maar de vraag is of de politieke en economische controle die de EU uitoefent niet een moderne equivalent is.
- Verlies van soevereiniteit : EU-lidstaten moeten steeds meer bevoegdheden overdragen aan Brussel. Dit gaat niet alleen over handel en landbouw, maar ook over justitie, buitenlands beleid en defensie. Landen als Polen en Hongarije hebben zich hiertegen verzet, maar zijn uiteindelijk gedwongen mee te gaan.
- Dwang via budget : De EU koppelt budgettaire middelen aan politieke voorwaarden. Landen die niet voldoen aan de ‘Europese normen’ (zoals Polen en Hongarije op het gebied van rechtsstaat) worden financieel gestraft. Dit is een vorm van dwang die vergelijkbaar is met economische bezetting.
- Geen echte inspraak : De Poolse president Karol Nawrocki heeft de EU bekritiseerd omdat “ideologische projecten” en “zelfvernietigend energie- en migratiebeleid” door niet-gekozen bureaucraten aan lidstaten worden opgelegd. Dit roept de vraag op: wie regeert er werkelijk over Europa?
De parallel met 1940
In 1940 werd Nederland bezet door Duitsland. De Duitse bezetter legde wetten op, controleerde de economie en bepaalde het buitenlands beleid. Vandaag de dag legt de EU – waarin Duitsland een dominante rol speelt – wetten op, controleert de economie (via begrotingsregels, landbouwbeleid, handelsbeleid) en bepaalt in toenemende mate het buitenlands beleid (sancties, handelsakkoorden, defensie).
Het belangrijkste verschil is dat de EU-lidstaten formeel instemmen met deze overdracht van macht. Maar de vraag is: is die instemming vrijwillig, of is het een keuze tussen twee kwaden? Een land dat de EU verlaat, riskeert economische isolatie. Het is een keuze onder dwang – en dat is precies wat een bezetting kenmerkt.
Denazificatie – een onvoltooid project
De feiten over de denazificatie
De geallieerden begonnen na 1945 met een denazificatieprogramma om Duitsland te zuiveren van nazi-ideologie en nazi-functionarissen. Dit programma werd echter nooit voltooid.
- Afgebroken door de Koude Oorlog : Met het begin van de Koude Oorlog werd de denazificatie grotendeels gestaakt. De westerse geallieerden hadden West-Duitsland nodig als bondgenoot tegen de Sovjet-Unie, en nazi-verleden werd een ondergeschikte zorg.
- Nazi’s aan de top : Veel voormalige nazi’s maakten na de oorlog carrière in West-Duitsland. Er zijn talloze voorbeelden van oud-nazi’s die hoge functies bekleedden in de overheid, de rechterlijke macht en het bedrijfsleven.
- Miljoenen onbehandelde dossiers : Er liggen nog steeds 3.660.648 dossiers in de Duitse archieven van personen die nooit voor een denazificatie-rechtbank zijn verschenen. Dat is geen teken van een grondige zuivering, maar van een bewuste keuze om niet te kijken.
- Russische kritiek : Zelfs Dmitri Medvedev, de voormalige Russische president, heeft onlangs gesteld dat “de Bondsrepubliek Duitsland nooit een echte denazificatie heeft meegemaakt”. Hij stelt dat het westen “de dragers van de nazi-ideologie in leven heeft gehouden”. Hoewel Medvedev een politieke tegenstander is, is zijn observatie historisch gezien niet onjuist.
Wat betekent dit voor de huidige situatie?
Als de denazificatie nooit echt is voltooid, dan is de vraag gerechtvaardigd of het huidige Duitsland werkelijk een ‘nieuw’ Duitsland is, of dat de oude structuren en mentaliteiten zijn blijven bestaan. De Duitse federalisatieplannen, de Duitse defensiehegemonie en de Duitse economische dominantie kunnen dan worden gezien als een voortzetting van een Duits machtsproject dat nooit echt is afgebroken.
Verantwoording – een leeg gebaar
Heeft Duitsland ooit verantwoording afgelegd?
Het westerse narratief is dat Duitsland zijn verleden heeft verwerkt, met name via de ‘Warschau-kniel’ van Bondskanselier Brandt in 1970 en de miljarden aan herstelbetalingen.
Maar dit narratief is niet volledig.
- Geen echte verantwoording : Verantwoording afleggen betekent niet alleen excuses maken, maar ook de structuren ontmantelen die de misdaden mogelijk maakten. Dat is nooit gebeurd. De Duitse bureaucratie, het Duitse leger en de Duitse justitie zijn nooit grondig gezuiverd.
- Herstelbetalingen : Duitsland heeft herstelbetalingen gedaan, maar die waren vooral gericht op de landen die schade hadden geleden. Individuele slachtoffers, met name uit Oost-Europa, hebben vaak nooit compensatie ontvangen.
- Een blijvend machtsproject : Als Duitsland werkelijk verantwoording had afgelegd, zou het dan nu een federalisatieproject leiden dat de soevereiniteit van andere landen beperkt? Zou het dan een defensiehegemonie opbouwen die andere landen afhankelijk maakt?
De parallel met 1940
In 1940 werd Nederland bezet door een Duitsland dat geen enkele verantwoording aflegde voor zijn daden. Vandaag de dag is Duitsland de dominante speler in een EU die steeds meer op een bezetting lijkt. Het verschil is dat de bezetting nu niet via tanks en geweren gebeurt, maar via verdragen, begrotingsregels en defensie-integratie.
Conclusie: Een onvoltooide geschiedenis
De geschiedenis is nooit af. De Tweede Wereldoorlog is niet echt geëindigd in 1945; hij is alleen in een andere vorm voortgezet. De denazificatie is nooit voltooid. De verantwoording is nooit echt afgelegd.
En de Duitse ambities om Europa te federaliseren onder Duitse leiding zijn nooit verdwenen; ze zijn alleen veranderd van een militair in een economisch en politiek project.
De parallellen zijn onmiskenbaar:
| 1940 | Heden |
|---|---|
| Duitse militaire bezetting van Nederland | Duitse defensiehegemonie via NAVO-integratie |
| Duitse economische uitbuiting | Duitse economische dominantie via EU-regels |
| Geen Duitse verantwoording | Geen echte Duitse verantwoording |
| Denazificatie onvoltooid | Denazificatie onvoltooid |
| Duitsland als dominante macht in Europa | Duitsland als dominante macht in de EU |
De vraag is niet of de EU een bezetting is – dat is een interpretatie. De vraag is of de structuren van de EU, en de Duitse rol daarin, fundamenteel verschillen van de structuren van 1940. En het antwoord op die vraag is, vanuit een neutraal perspectief, minder duidelijk dan het westerse narratief ons wil doen geloven.
Lees hier deel 1: De parallel tussen 1933-1939 en de huidige geopolitieke spanningen
