Het recente statement van de Poolse minister van Financiën, Andrzej Domański, was ondubbelzinnig: Polen maakt “geen haast” met de invoering van de euro. Waar het land ooit als natuurlijke kandidaat voor de eurozone gold, is de toon nu radicaal anders. De regering ziet “geen sterke reden” om de beproefde zloty in te ruilen voor de gemeenschappelijke munt, terwijl de economie sneller groeit dan die van veel eurolanden. Deze koerswijziging roept een fundamentele vraag op: is het Poolse ‘nu niet’ een realistisch uitstel, gebaseerd op economisch pragmatisme, of een verkapt politiek afstel van een ooit aangegane Europese verplichting? Het antwoord ligt in een combinatie van indrukwekkende groeicijfers, hardnekkige tekorten en een veranderd nationaal zelfbewustzijn.
Om de vraag “Euro-invoering in Polen: is het uitstel of afstel?” te beantwoorden, is het zinvol om de economische argumenten (het “pragmatisme”) en de politieke context (het “verplichting”) naast elkaar te zetten. De kern van de discussie zit in de spanningsboog tussen deze twee perspectieven.
De formele regel: De “Maastricht-criteria”
Om tot de eurozone toe te mogen treden, moet een EU-land voldoen aan vier economische voorwaarden, de zogenaamde “Maastricht-criteria”. Eén van de belangrijkste criteria gaat specifiek over overheidsfinanciën:
- Begrotingstekort: Het tekort op de overheidsbegroting moet lager zijn dan 3% van het bruto binnenlands product (BBP).
- Overheidsschuld: De totale overheidsschuld moet lager zijn dan 60% van het BBP (of in ieder geval in voldoende mate dalen).
Deze criteria hebben tot doel de economische en financiële stabiliteit van de hele eurozone te waarborgen voordat een land toetreedt.
Polen voldoet op dit moment niet aan het criterium voor het begrotingstekort. In het laatste officiële oordeel van de Europese Centrale Bank (ECB) uit juni 2024 staat dat Polen, samen met Hongarije en Roemenië, de referentiewaarde van 3% overschrijdt. De verwachting is dat dit tekort ook in 2024 en 2025 boven de norm blijft.
Om deze reden heeft de Europese Commissie aanbevolen om voor Polen een “buitensporigtekortprocedure” te starten. Dit is een formele waarschuwing en procedure die dwingt tot hervormingen, en het maakt de invoering van de euro in de praktijk onmogelijk tot de situatie is opgelost.
Sterkte van de Poolse groei
Polen laat een beduidend sterkere economische groei zien dan het EU-gemiddelde en veel andere EU-landen. Hieronder zie je hoe Polen zich verhoudt tot het gemiddelde van de Europese Unie en enkele grote eurolanden.De recente en verwachte cijfers maken duidelijk dat Polen consequent een van de sterkst groeiende economieën van de EU is. Dit komt vooral door:
Veerkrachtige arbeidsmarkt: Met een werkloosheid van rond de 3% (een van de laagste van de EU), is de arbeidsmarkt krap en stabiel
Sterke binnenlandse consumptie: De koopkracht van huishoudens is de belangrijkste groeimotor.
EU-investeringen: Absorptie van EU-fondsen, met name vanuit het Herstel- en Veerkrachtfonds (RRF), ondersteunt de groei in 2026.
Euro-invoering in Polen – Strategisch uitstel in een tijd van economische tegenstellingen
De vraag of het Poolse standpunt over de euro “uitstel of afstel” betekent, kan als volgt worden samengevat: Het is een strategisch en onbepaald uitstel dat, gezien de combinatie van economische tegenstellingen en politieke logica, in de praktijk op langdurig afstel begint te lijken.
Het antwoord wordt gevormd door de spanning tussen twee fundamentele realiteiten:
1. Het economisch pragmatisme (de reden voor uitstel):
Polen bevindt zich in een opmerkelijke positie van economische tegenstelling. Enerzijds is het land met een verwachte groei van 3.5% in 2026 een van de sterkste en meest dynamische economieën van de EU. Dit succes, gevoed door binnenlandse consumptie en EU-fondsen, maakt de euro voor veel beleidsmakers een onnodig risico voor een werkend model. Anderzijds kampt Polen met een van de hoogste begrotingstekorten van de EU (-6.5% in 2024), wat het formeel en praktisch onmogelijk maakt om aan de toetredingscriteria (maximaal -3%) te voldoen. De euro-invoering is daardoor op korte en middellange termijn simpelweg geen haalbare optie.
2. De juridisch-politieke verplichting (het argument tegen afstel):
Polen is als EU-lidstaat via de Verdragen van Maastricht en Lissabon wettelijk verplicht om ooit de euro in te voeren, zodra het aan de criteria voldoet. Hoewel er geen deadline is, staat dit “einddoel” vast. De huidige regering kiest er echter voor om politieke prioriteit te geven aan andere doelstellingen, zoals een plek in de G20, en houdt rekening met een meerderheid van de bevolking die tegen het opgeven van de zloty is.
Slotwoord:
Het debat draait dus niet om het “of”, maar om het “wanneer en onder welke voorwaarden”. Zolang de Poolse economie blijft groeien zonder de euro en de begrotingstekorten hoog blijven, ontbreekt zowel de economische noodzaak als de politieke wil om de stap te zetten. Daarmee is het Poolse ‘nu niet’ vooral een bevestiging van de huidige succesvolle, maar tegenstrijdige, economische koers. De euro blijft een verplichting voor de verre toekomst, terwijl de zloty voor Polen het symbool is van huidige soevereiniteit en groei.
