We leven in een tijd van ongekende verandering. Dagelijks worden we geconfronteerd met nieuws over oorlog, economische onrust, politieke polarisatie en het afbrokkelen van internationale samenwerking. Voor velen voelt dit als een opeenstapeling van losstaande crises. Maar wat als deze gebeurtenissen geen toeval zijn? Wat als ze allemaal passen in een groter, voorspelbaar patroon?
De Amerikaanse investeerder en historicus Ray Dalio denkt van wel. In zijn baanbrekende boek “Principles for Dealing with the Changing World Order” (2021) ontvouwt hij een fascinerende theorie: de opkomst en ondergang van naties en wereldordes voltrekt zich in een cyclus van ongeveer 75 tot 100 jaar. Deze cyclus bestaat uit zes opeenvolgende fasen, van een nieuw begin na een grote oorlog tot de uiteindelijke ineenstorting van de oude orde in een periode van chaos en conflict.
Dalio’s model is geen glazen bol, maar een historisch kompas. Door de patronen van het verleden te bestuderen – van het Romeinse Rijk tot het Britse Empire, van de Nederlandse Gouden Eeuw tot de Amerikaanse hegemonie – identificeert hij de krachten die beschavingen groot maken en uiteindelijk ten val brengen. Schulden, interne verdeeldheid, machtsverschuivingen en de opkomst van nieuwe concurrenten spelen daarin de hoofdrol.
Op 14 februari 2026 trok Dalio een opmerkelijke conclusie. In een bericht op X schreef hij: “It’s official: the World Order has broken down” . De sinds 1945 opgebouwde internationale orde, zo stelde hij, is definitief voorbij. We bevinden ons nu in de zesde en laatste fase van de cyclus: de fase van “Grote Wanorde” , waarin recht plaatsmaakt voor macht en grootmachten met elkaar in conflict zijn.
Maar wat houden deze zes fasen precies in? Hoe herkennen we in welke fase we ons bevinden? En wat kunnen we verwachten van de komende jaren? In dit artikel neem ik je mee door Dalio’s cyclische geschiedenis. We beginnen bij de wederopbouw na 1945, wandelen langs de gouden jaren van welvaart, de bubbels van overmoed en de interne spanningen van het afgelopen decennium, om uiteindelijk uit te komen in de woelige periode waarin we ons nu bevinden.
Want wie de zes fasen begrijpt, begrijpt niet alleen het verleden – maar ook de wereld van morgen.
De eerste vijf fasen in een notendop
De huidige cyclus begon in 1945, na de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog. Hieronder volgt een beknopt overzicht van de eerste vijf fasen, die ons hebben gebracht waar we nu zijn.
| Fase | Naam | Geschatte Duur | Periode |
|---|---|---|---|
| Fase 1 | Nieuw begin (Nieuwe Wereldorde) | 5-10 jaar | 1945-1955 |
| Fase 2 | Bouw van infrastructuur | 10-20 jaar | 1955-1975 |
| Fase 3 | Vrede & Welvaart | 20-30 jaar | 1975-2000 |
| Fase 4 | Overdrijving (Bubbels) | 10-15 jaar | 2000-2015 |
| Fase 5 | Interne spanningen | 10-11 jaar | 2015-2026 |
| Fase 6 | Grote wanorde | 10-15 jaar? | 2026-2040? |
Fase 1: De VS vestigt de nieuwe orde: VN, Bretton Woods, Marshallplan. Wederopbouw en nieuwe spelregels.
Fase 2: Consolidatie van de nieuwe orde. Investeringen in infrastructuur, handel en instituties. Welvaart begint breder te worden.
Fase 3: Een lange periode van economische groei, technologische vooruitgang en relatieve vrede. Het geloof in het systeem is sterk.
Fase 4: Welvaart leidt tot overmoed. Financiële zeepbellen (dot-com, huizenmarkt bijv. 2008), oplopende schulden en groeiende ongelijkheid.
Fase 5: De welvaartskloof en politieke tegenstellingen leiden tot polarisatie, populisme en verlies van vertrouwen in instituties.
Samen beslaan deze vijf fasen een periode van 81 jaar (1945-2026). Ze brachten ons van de ruïnes van de Tweede Wereldoorlog naar een tijdperk van ongekende welvaart, maar ook van groeiende schulden, interne verdeeldheid en afbrokkelend gezag. De fundamenten van de oude orde waren verzwakt. Het podium was klaar voor fase 6.
Fase 6
Wanneer begon fase 6?
Op 14 februari 2026 verklaarde Ray Dalio officieel dat de wereldorde was ingestort. In een bericht op X met de titel “It’s Official: The World Order Has Broken Down” stelde hij dat de sinds 1945 opgebouwde internationale orde definitief voorbij is .
Twee belangrijke ontwikkelingen markeerden voor hem dit moment:
- De Veiligheidsconferentie van München: Het rapport “Under Destruction” beschreef een wereld die een tijdperk van “beleid als sloopkogel” was binnengegaan. Wereldleiders spraken openlijk over het einde van het naoorlogse tijdperk .
- Uitspraken van wereldleiders: Zowel de Franse president Emmanuel Macron (die Europa opriep zich voor te bereiden op oorlog) als de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio (die stelde dat de oude wereldorde voorbij is) bevestigden volgens Dalio dat we in een nieuw tijdperk zijn aanbeland .
Fase 6 is dus geen toekomstmuziek, geen waarschuwing, geen dreigend scenario. Fase 6 is nu. Ze is begonnen op 14 februari 2026.
Wat karakteriseert fase 6?
Dalio beschrijft fase 6 als de fase van “Grote Wanorde” . Dit zijn de kernmerken:
- Recht maakt plaats voor macht: Internationale verdragen en regels worden genegeerd. Het recht van de sterkste (“might is right”) regeert .
- Conflicten tussen grootmachten: De VS, China, Rusland en regionale spelers bevinden zich in openlijke of verkapte confrontaties.
- Interne chaos: Burgeroorlogen, revoluties, politieke moorden en maatschappelijke ontwrichting nemen toe.
- Economische ineenstorting: Schuldencrises, hyperinflatie, beurscrash en ontwrichting van handelsstromen.
- Humanitaire rampen: Voedseltekorten, vluchtelingencrises en natuurrampen verergeren de chaos.
Deze fase is per definitie onvoorspelbaar en gewelddadig. Het is de fase waarin oude structuren bezwijken en nieuwe nog niet geboren zijn.
Hoe lang gaat fase 6 duren?
Dalio’s cyclus duurt in totaal 75 tot 100 jaar . De huidige cyclus begon in 1945. In 2026 zijn we 81 jaar verder. De resterende tijd tot het einde van de cyclus bedraagt dus:
- Minimaal: 0 jaar (als de cyclus aan de korte kant is)
- Maximaal: 19 jaar (als de cyclus aan de lange kant is)
Dat betekent dat fase 6 nog maximaal zo’n 15-20 jaar kan duren. Een realistische schatting, gebaseerd op historische precedenten (zoals de overgangsperiode 1929-1945), is 10 tot 15 jaar.
Met andere woorden: de Grote Wanorde zal ons vergezellen tot ongeveer 2036-2041. Pas rond die tijd zal een nieuwe wereldorde (fase 1 van de volgende cyclus) uit de chaos ontstaan.
Dit is nog maar het begin
Op 17 april 2025 werd de voormalige Venezolaanse politicus Edmundo González Urrutia ontvoerd uit zijn woning in Caracas door veiligheidstroepen van het Maduro-regime . Een internationaal veroordeelde daad die de wereld met afgrijzen vervulde, maar waaraan geen consequenties werden verbonden.
In oktober 2025 voerde Israël een reeks luchtaanvallen uit op Iraanse nucleaire faciliteiten, waarmee een jarenlange schaduwoorlog openlijk escaleerde tot directe militaire confrontatie . De regio stond aan de rand van een allesverzengend conflict.
Deze gebeurtenissen voelden voor velen als dieptepunten. Als uitzonderingen. Als incidenten die hopelijk niet zouden herhalen.
Ze waren geen uitzonderingen. Ze waren het begin.
Wat we in 2025 en begin 2026 hebben gezien – de ontvoering van González in Venezuela, de aanvallen op Iran, de oorlog in Oekraïne, de spanningen rond Taiwan, de annexatiebewegingen in het Midden-Oosten – dat was geen reeks losstaande crises. Dat was de eerste akte van een veel langer en grimmiger toneelstuk.
We bevinden ons nu pas in de allereerste maanden van fase 6. De Grote Wanorde is geen dreiging die nog moet komen. Ze is hier. Ze is begonnen op 14 februari 2026. En ze zal ons vergezellen voor de komende 10 tot 15 jaar.
De komende jaren zullen meer oorlog brengen, meer chaos, meer instorting van oude structuren. Landen zullen vallen. Bondgenootschappen zullen scheuren. De regels die we kenden, zullen worden verscheurd. En tussendoor zullen er gebeurtenissen plaatsvinden die we ons nu nog niet eens kunnen voorstellen.
Dit is geen doemdenken. Dit is realisme, gebaseerd op het werk van een van de meest gerespecteerde investeerders en historici van onze tijd. Dalio’s cyclus is geen complottheorie; het is een beschrijving van hoe macht en beschavingen zich door de eeuwen heen hebben gedragen.
Dus ja: de ontvoering van de president van Venezuela en de aanval op Iran zijn nog maar het begin. De komende jaren worden de meest turbulente die de meesten van ons ooit zullen meemaken.
Buckle up. De Grote Wanorde is begonnen. En ze gaat nog wel even duren.
