In de 18e eeuw was de Republiek der Beide Naties (Polen-Litouwen) nog altijd een van de grootste staten van Europa, maar het was een reus op lemen voeten. Terwijl zijn buren – Rusland, Pruisen en Oostenrijk – hun macht centraliseerden onder sterke, absolutistische vorsten, raakte Polen verstrikt in een uniek politiek systeem dat niet tot daadkracht, maar tot verlamming leidde….
In het hart van de 17e eeuw brandde in Europa een koortsachtig verlangen: het verre, mythische Cathay – China – in kaart te brengen, niet alleen op perkament, maar ook in de geest van het Westen. Het was een race tegen de tijd en tegen onwetendheid, gevoed door rapporten van een handvol jezuïeten die als eerste Europeanen het keizerlijke hof…
Het is een verleidelijk simplistische verklaring: Adolf Hitler als de grote architect van het kwaad, een demonische figuur die een onschuldige natie misleidde en meesleepte in de afgrond. Maar geschiedenis geschiedt zelden door één man alleen. Een vulkaan barst niet louter uit omdat er een vonk valt; de onderliggende spanning moet zich al hebben opgebouwd, laag na laag, door eeuwen…
Het officiële verhaal van de Europese Unie is er een van verzoening en democratische samenwerking: een antwoord op de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, geïnitieerd door visionairen als Robert Schuman en Jean Monnet. Maar wat als dit verhaal incompleet is? Wat als een invloedrijke groep met een duister oorlogsverleden actief meeschreef aan de fundamenten van het moderne Europa? Walter Hallstein…
In dit laatste deel van onze reis zijn de Poolse voetafdrukken vaak vluchtiger, maar daarom niet minder dramatisch. Afrika was het decor voor levens die definitief van koers veranderden. Hier zien we geen langetermijnbouwmeesters, maar meesters van het moment: de ontsnapte banneling die voorbijzeilt op weg naar een onmogelijke kroon, de schrijvende aristocraat die een koninkrijk in Noord-Afrika documenteert, en de…
Na de uitgestreken wildernis van Australië voert het spoor van de Poolse pioniers naar een continent van extremen: Zuid-Amerika. Hier, tussen de toppen van de Andes en de uitgestrektheid van de Amazone, veranderde hun verhaal opnieuw van karakter. Dit was niet het terrein van eenzame verkenningen of etnografische reddingsmissies. Dit werd het domein van de bouwmeester, de grondlegger en de hervormer. Hier…
Voor de Poolse pioniers werd de Stille Zuidzee, het domein van verre eilanden en een onbekend vasteland, een symbool van iets radicaals: een schone lei. Hier, aan de andere kant van de wereld, waren zij geen ballingen, bannelingen of vluchtelingen meer. Zij waren ontdekkers en wetenschappelijke grondleggers. In Australië en de eilanden van Oceanië konden zij iets zeldzaams opbouwen: een blijvende, positieve erfenis onder…
Na de werkplaats Europa, voerden de wegen van de Poolse pioniers naar het grootste en meest raadselachtige continent: Azië. Hier veranderde hun verhaal van karakter. Dit was geen terrein voor grand tours of wetenschappelijke stages. Azië was het rijk van extreme ballingschap, van levensgevaarlijke expedities en van een unieke, bijna wanhopige wetenschappelijke plicht. Waar westerse ontdekkingsreizigers vaak kwamen om handelsroutes te openen…
Wanneer we denken aan grote ontdekkingsreizen, zien we meestal schepen voor ons die tropische eilanden naderen of expeditieteams die door onbekende jungles breken. Maar voor de Poolse ontdekkingsreiziger – vaak een balling, een wetenschapper of een visionair zonder eigen staat – begon de reis juist hier, in het hart van de Oude Wereld. Voor deze Poolse ontdekkingsreizigers was Europa geen veilig…
Waar vroeger karavanen over de oude Zijderoute tussen oost en west trokken, bouwt China nu aan een netwerk van spoorlijnen, havens en digitale verbindingen. Dit grote project (de BRI) is meer dan alleen infrastructuur; het is een poging om het economisch en politieke zwaartepunt van de wereld te verplaatsen. De kamelen zijn vervangen door hogesnelheidstreinen, maar het principe is hetzelfde:…
