Op de omslag van een modern Pools paspoort, in de kazerne van een soldaat en in het hart van veel Polen klinkt eenzelfde, krachtige drieklank: “Bóg, Honor, Ojczyzna” – God, Eer, Vaderland. Meer dan alleen een patriottische slogan is dit een fundamentele morele hiërarchie. De onveranderlijke volgorde vertelt een verhaal over wat er écht toe doet: eerst komt het goddelijke, dan de…
Het jaar is 1655. De ‘Zweedse Zondvloed’ spoelt over de Republiek der Beide Volkeren. Koninklijke legers smelten weg in nederlagen, hoofdsteden vallen, koning Johan II Casimir vlucht naar het buitenland. De supermacht van het Noorden lijkt in één snelle campagne een einde te maken aan de Poolse soevereiniteit. De regels van de oorlogvoering – cavaleriecharges en belegeringen – schijnen nutteloos….
De eerste drie delen van deze serie hebben een onverbiddelijke logica blootgelegd. Het Pools-Litouwse Gemenebest werd van binnenuit verlamd door politieke anarchie en sociale verdeeldheid. Deze interne zwakte creëerde een machtsvacuüm dat de expansionistische buren – Rusland, Pruisen en Oostenrijk – als een onweerstaanbare kans zagen. Hun gezamenlijke actie werd verder aangewakkerd door ideologische angst voor de revolutionaire ideeën van…
Het tweede deel van deze serie maakte duidelijk dat de Delingen van Polen werden aangedreven door de koude, geopolitieke ambities van Rusland, Pruisen en Oostenrijk. Het was een verhaal van territoriale expansie en het voorkomen van een grotere oorlog door samenwerking in roof. Maar deze analyse verklaart niet de intensiteit en het morele fanatisme achter de laatste twee delingen, in 1793 en 1795. Waarom…
Het eerste deel van dit drieluik schetste een ontluisterend beeld: het Pools-Litouwse Gemenebest verkeerde in de 18e eeuw in een staat van politieke verlamming en sociale verdeeldheid. Het was een reus op lemen voeten, wiens interne zwakte een gevaarlijk machtsvacuüm schiep in het hart van Europa. Maar een vacuüm lokt altijd actie uit. De tragische ondergang van Polen was niet…
In de 18e eeuw was de Republiek der Beide Naties (Polen-Litouwen) nog altijd een van de grootste staten van Europa, maar het was een reus op lemen voeten. Terwijl zijn buren – Rusland, Pruisen en Oostenrijk – hun macht centraliseerden onder sterke, absolutistische vorsten, raakte Polen verstrikt in een uniek politiek systeem dat niet tot daadkracht, maar tot verlamming leidde….
In het hart van de 17e eeuw brandde in Europa een koortsachtig verlangen: het verre, mythische Cathay – China – in kaart te brengen, niet alleen op perkament, maar ook in de geest van het Westen. Het was een race tegen de tijd en tegen onwetendheid, gevoed door rapporten van een handvol jezuïeten die als eerste Europeanen het keizerlijke hof…
Het is een verleidelijk simplistische verklaring: Adolf Hitler als de grote architect van het kwaad, een demonische figuur die een onschuldige natie misleidde en meesleepte in de afgrond. Maar geschiedenis geschiedt zelden door één man alleen. Een vulkaan barst niet louter uit omdat er een vonk valt; de onderliggende spanning moet zich al hebben opgebouwd, laag na laag, door eeuwen…
Het officiële verhaal van de Europese Unie is er een van verzoening en democratische samenwerking: een antwoord op de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, geïnitieerd door visionairen als Robert Schuman en Jean Monnet. Maar wat als dit verhaal incompleet is? Wat als een invloedrijke groep met een duister oorlogsverleden actief meeschreef aan de fundamenten van het moderne Europa? Walter Hallstein…
