“My ludzie skromni, ludzie prości” – met deze nederige aanhef opent Julian Tuwim een van zijn meest indringende gedichten. “Modlitwa” is echter allesbehalve een traditioneel gebed om genade. Het is de stem van een gemeenschap die, gekneld tussen de ruïnes van het verleden en de dreiging van de toekomst, haar lot in eigen handen lijkt te nemen door God een…
Wat roep je een jonge generatie toe in een tijd van ontnuchtering, wanneer de revolutionaire dromen van je voorgangers in puin liggen? Dit was het dilemma waar de Poolse dichter Adam Asnyk (1838-1897) voor stond na de mislukte Januari-opstand van 1863, een trauma dat een definitief einde leek te maken op de romantische idealen van gewapende strijd voor de vrijheid. In plaats van…
Er zijn momenten die zo volmaakt aanvoelen dat ze ons bestaan even doorbreken – een ontmoeting, een landschap, een gevoel van volkomen verbondenheid. We vragen onszelf haast fluisterend af: “Droom ik?” En in die kostbare seconde, voordat de twijfel intreedt, ís het ook werkelijkheid. Het is precies dit universele, maar ongrijpbare snijvlak tussen droom en werkelijkheid waar de Poolse dichter Adam…
Wat schildert een dichter als hij geen penseel, maar woorden gebruikt? Kazimierz Przerwa-Tetmajer geeft in zijn ogenschijnlijk simpele gedicht ‘W lesie’ (‘In het bos’) een verbluffend antwoord. Hier wordt geen verhaal verteld, geen morele les gepredikt. In plaats daarvan ontvouwt zich een filosofie in zuivere sensatie: een filosofie van het licht. Het is het licht dat de goudwitte wolken drijft,…
Stelt u zich een klasse Europese edelen voor in de 17e eeuw. Terwijl de Franse aristocraten zich in strakke, gepoederde pruiken hullen en de keurvorsten van het Heilige Roomse Rijk hun formele hofetiquette volgen, presenteert de Poolse szlachta zich op een manier die hun tijdgenoten verbaast én fascineert. Ze dragen kleurrijke, oosters aandoende gewaden, omgorden zich met kostbaar versierde sabel, en koesteren…
Op zoek naar meer dan de gebruikelijke “beste wensen” voor het nieuwe jaar? Laat je inspireren door de tijdloze woorden van de Poolse dichter Adam Asnyk. In zijn gedicht “Na Nowy Rok” vindt u geen oppervlakkige gelukwensen, maar een diepgaande reflectie op verandering, verlies en vernieuwing. Het is een oproep om niet achterom te blijven kijken, maar de toekomst met…
In de 19e eeuw werd Polen van de kaart geveegd en verdeeld onder drie keizerrijken. Toch bleef het land bestaan, niet in paleizen of verdragen, maar in de ziel van zijn mensen. In deze donkere tijd ontbrandde een hevig conflict in het hart van de Poolse cultuur: Romantiek versus Positivisme. Dit was meer dan een literair meningsverschil. Het was een strijd…
Er zijn plekken die de geschiedenis ingaan om nooit meer te worden vergeten. En er zijn plekken die de geschiedenis juist ontvluchten om voort te leven in iets ongrijpbaarders: de verbeelding. Kasteel Krzyżtopór, de Poolse ruïne met 365 vensters, behoort tot die laatste categorie. Meer dan een stenen overblijfsel van de zeventiende-eeuwse magnatencultuur is het een literair fenomeen. Vanaf het moment dat de…
Het verschil tussen deze twee formuleringen raakt de kern van het middeleeuwse wereldbeeld en het psychologische contrast tussen de twee legers bij Grunwald. Het is veel meer dan een linguïstische nuance; het is een fundamenteel verschil in houding dat de ziel van beide strijdmachten onthult. Terwijl de ridders van de Duitse Orde hun zelfverzekerde kreet “God met ons!” lieten weerklinken,…
Stilte voor de storm. Het is een zomerochtend in 1410, ergens in de uitgestrekte velden van Grunwald. Duizenden Poolse en Litouwse ridders knielen in het hoge gras, het metaal van hun harnassen zacht rinkelend in de wind. Er klinken geen strijdkreten, geen geschetter van hoorns. In plaats daarvan stijgt er iets anders op uit de rijen: een plechtige, gezongen hymne,…
